Bilanço güncelleme kararnamesi ile üç aylık bir pencere açıldı: 92/2026 sayılı Yasa Gücünde Kararname, işletmelerin 31 Aralık 2025 tarihi itibariyle kayıt dışı kalmış ya da yanlış değerle kayıtlı emtia stokunu ve sabit kıymetlerini rayiç bedelle bilançoya almasına imkân tanıyor. Kararname 14 Ağustos 2026'da yürürlüğe girdi; süre 14 Kasım 2026'da doluyor. Oranlar emtia stok artışında %3, ekonomik kıymet artışında %1, emtia stok azalışında %3 KDV. Bu, KKTC'de bir vergi affı değil, düşük oranlı ve süreli bir gönüllü düzeltme imkânıdır.
Kararname Ne Sağlıyor?
92/2026 sayılı Bilançoların Güncellenmesine İlişkin Mali Düzenleme Hakkında Yasa Gücünde Kararname, gerçek ve tüzel kişiliğe sahip yükümlülerin 31 Aralık 2025 tarihi itibariyle işletmelerine ait beyan dışı kalmış, gerçek değerinin altında kalmış veya gerçek değerinin üzerinde beyan edilmiş emtia stokunun ve kısmen ya da tamamen beyan dışı kalmış ekonomik kıymetlerinin yeniden düzenlenmesini amaçlar (Madde 3). Kayda alma, rayiç bedel üzerinden ve Türk Lirası cinsinden Gelir ve Vergi Dairesi'ne beyan yoluyla yapılır; beyan edilen kıymetler beyan tarihi itibariyle 27/1977 sayılı Vergi Usul Yasası kurallarına göre yasal defterlere kaydedilir (Madde 5). Rayiç bedel, emtia ve ekonomik kıymetin değerleme günündeki normal alım-satım değeridir (Madde 2). Hesaplanan vergi, başvuru tarihinde peşin ödenir; taksit imkânı yoktur (Madde 7(2)).
Hangi Kıymetler Kapsamda?
Ekonomik kıymetler, işletme faaliyetlerinde kullanılan ve faydası bir yıldan fazla süren, şu başlıklar altında muhasebeleştirilen varlıklardır (Madde 2):
- Araziler ve arsalar
- Yeraltı ve yerüstü düzenleri
- Binalar
- Tesis, makine ve cihazlar
- Taşıtlar
- Demirbaşlar
- Yapılmakta olan yatırımlar
Vergi Oranları Nedir?
| Düzeltme türü | Vergi | Oran | Dayanak |
|---|---|---|---|
| Emtia stoklarının güncellenmesi (kaydedilmemiş veya daha düşük bedelle kaydedilmiş stok) | Gelir Vergisi / Kurumlar Vergisi | %3 | Madde 6(1) |
| Ekonomik kıymetlerin güncellenmesi (kaydedilmemiş veya daha düşük bedelle kaydedilmiş sabit kıymet) | Gelir Vergisi / Kurumlar Vergisi | %1 | Madde 6(2) |
| Emtia stok azalış tutarları (fiilen var olmayan veya maliyetinden yüksek bedelle kaydedilmiş stok) | Katma Değer Vergisi | %3 | Madde 6(3) |
Kimler Yararlanabilir?
Kararnameden gelir vergisi ve kurumlar vergisi yükümlüleri yararlanabilir; 31 Aralık 2025 tarihi itibariyle hesap sunanlar ile özel hesap dönemi esasına göre 2025'te kapanan tarih itibariyle hesap sunanlar kapsamdadır (Madde 5). Bilanço esasına göre defter tutan yükümlüler, yasal defterlere kaydettikleri kıymetleri pasifte açılacak özel fon hesabına da kaydeder; serbest meslek kazanç defteri ve işletme hesabı esasına göre defter tutanlar ise bu işlemleri defterlerinde ayrıca gösterir (Madde 5(4)). Bilanço esasındaki yükümlüler beyannamelerinin ekine düzeltilmiş bilançolarını ve döküm listelerini, işletme hesabı esasındakiler envanter listelerini ekler (Madde 5(5)). Ekonomik kıymet beyanında, Kıbrıs Türk Değerleme Uzmanları Birliği'nde kayıtlı bir değerleme uzmanınca yapılacak ekspertiz raporu aranır (Madde 2); ancak raporun verilemeyeceği hallerde kanıtlayıcı belge bulunması koşuluyla beyan yapılabilir (Madde 5(1)(B)).
Uygulamada Ne Anlama Geliyor?
En büyük kazanç kalemi emtia stok azalışındadır: fiilen var olmayan ya da maliyetinden yüksek bedelle kaydedilmiş stokun çıkışı normalde cari KDV oranına tabiyken, Kararname bu düzeltmeyi %3 oranına bağlar (Madde 6(3)).
İkinci sonuç ters yönde işler: bu Kararname kapsamında beyan edilen amortismana tabi sabit kıymetlerde, Kararname kapsamında oluşacak değerler üzerinden amortisman ayrılmaz (Madde 5(6)). Uygulamada bu, sabit kıymet kaydının gider etkisi yaratmadığı anlamına gelir; fayda, varlığın kayıt altına alınması ve özkaynağın güçlenmesidir.
- Toptan ve perakende ticaret işletmeleri için: kayıtsız stokun %3 ile kayda alınması ve şişkin stokun yine %3 KDV ile silinmesi, iki yönlü olarak en yüksek faydayı sağlar.
- Üretim ve imalat işletmeleri için: tesis, makine ve cihazlar ile yapılmakta olan yatırımlar %1 ile bilançoya alınabilir; amortisman ayrılamayacağı için karar bilanço gücü ölçütüyle verilmelidir.
- İnşaat ve gayrimenkul geliştirme şirketleri için: araziler, arsalar ve binalar kapsamdadır; ekspertiz takvimi üç aylık süreye sığmalıdır.
- Nakliye ve lojistik işletmeleri için: taşıtlar ekonomik kıymet tanımı içindedir ve %1 oranına tabidir.
- Serbest meslek kazanç defteri tutanlar için: kapsamdadırlar; özel fon yerine işlemleri defterlerinde ayrıca gösterirler (Madde 5(4)).
Özel Fon ve Altı Aylık Sermaye Koşulu
Düzeltme, pasifte açılacak özel fon hesabında toplanır (Madde 5(3)):
- Yasa yapılacak sermaye artışını vergi, resim ve harçlardan muaf tutmadığından, ek olarak %2-%2.5 arası bir harç maliyet doğacaktır.
- Özel fon hesabı alacak kalanı verirse, tutar beyan tarihinden itibaren altı ay içinde sermayeye eklenir.
- Özel fon hesabı borç kalanı verirse, tutar birikmiş mali kar ve zarar hesabına borç kaydedilir.
- Altı aylık süre içinde sermayeye ilave edilmeyenler gelir olarak kaydedilir.
- Fon sermayeye ilave edilmeyip gelir olarak kaydedilirse, Madde 6 uyarınca tarh edilip ödenen vergi 2027 yılı Kurumlar Vergisi ve/veya Gelir Vergisi hesaplarında ödenecek vergiden mahsup edilir.
Uygulamada bu, başvuru kararının sermaye artırımı kararıyla birlikte alınması gerektiği anlamına gelir; süre kaçırılırsa fon normal oranlarda vergilenen gelire dönüşür.
Dikkat Edilmesi Gereken Noktalar
Yararlanma hakkı şu hallerde kaybedilir (Madde 7(3)):
- Süresinde başvurmayan ve tahakkuk edecek vergileri ödemeyenler;
- Vergi, tarh ve tahakkuk işlemlerinin gerektiği şekilde yerine getirilmesine olanak vermeyenler;
- Kararnamede öngörülen başvuru, beyanname verme veya bildirimde bulunma süresi içinde işlem yapmayanlar;
- Kararname uyarınca Dairenin yapacağı işlemleri uygulamayı kabul etmeyen ve uyuşmazlık yaratan yükümlüler.
- Hakkını kaybedenlerden tahsil edilen vergilerin iadesi ve diğer vergilere veya başka yıllara mahsubu yapılmaz; tahsil edilen tutarlar ancak asıllarından mahsup edilir.
Mahsup ve indirim yasakları da açıktır:
- Daha önce stopaj yoluyla ödenmiş vergilerin, bu Kararname kapsamında hesaplanan vergilerden mahsubu veya iadesi yapılmaz (Madde 8(1)).
- Daha önce indirim konusu yapılmış katma değer vergilerinin, bu Kararname uyarınca hesaplanan KDV'den mahsubu veya iadesi yapılmaz (Madde 8(2)).
- Ödenecek vergiler hiçbir vergilendirme döneminde gider olarak indirilemez, başka vergilerden mahsup edilemez; ödenmiş vergiler için iade talep edilemez (Madde 9(1)).
- Devreden katma değer vergisi bulunması halinde, devreden miktar bu Kararname uyarınca hesaplanan KDV'den indirilemez (Madde 9(2)).
Kararname, yararlananlar için inceleme yapılmayacağına dair güvence içermez: vergilerin veya diğer ödevlerin gerektiği gibi yerine getirilmediğinin saptanması halinde Daire gerekli tarh ve tahakkuk işlemlerini yapar (Madde 10).
Bir açık nokta var: üç aylık süre 14 Kasım 2026 Cumartesi günü doluyor. Kararname, son günün çalışılmayan güne rastlaması halinde uygulanacak kuralı düzenlemediğinden son günün hesabı netleşmemiştir. Beyan ile ödeme aynı gün yapılacağından, başvurunun önceki son iş gününe kadar tamamlanması güvenli yoldur.
Ne Yapmalısınız?
- 31 Aralık 2025 tarihli bilançonuz üzerinden fiili stok ile kayıtlı stoku karşılaştırın; farkı artış ve azalış olarak ayrıştırın.
- Kayıt dışı veya düşük bedelle kayıtlı ekonomik kıymetleri Madde 2'deki yedi başlık altında listeleyin.
- Kıbrıs Türk Değerleme Uzmanları Birliği'nde kayıtlı bir değerlemeciden ekspertiz raporu talep edin.
- Üç orana göre ödenecek toplam vergiyi hesaplayın ve peşin ödeme için nakit planlaması yapın.
- Özel fon alacak kalanı verecekse, altı ay içinde tamamlanacak sermaye artırımını şimdiden planlayın.
- Beyanname ve formları Gelir ve Vergi Dairesi'nden temin ederek başvurun; düzeltilmiş bilanço ile döküm veya envanter listelerini ekleyin.
Bilançonuzun bu düzenlemeden nasıl etkileneceğini görüşmek için N.Akman & Co. ile iletişime geçebilirsiniz.
Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır, resmi görüş yerine geçmez; başvuru öncesi firmamızla görüşmenizi öneririz.
