Finansal İşlemler Vergisi Yasası (62/2026): KKTC'de 1 Ekim 2026'da Başlayan Yeni Uygulama

Finansal İşlemler Vergisi Yasası, 13 Temmuz 2026 tarihli Resmi Gazete'de yayımlandı; 1 Ekim 2026 tarihinde yürürlüğe girecek ve 21/1992 sayılı Banka ve Sigorta İşlemleri Vergisi Yasasını tümüyle yürürlükten kaldıracak. KKTC'de vergi bundan sonra yalnız bankaları ve sigorta şirketlerini değil, kripto varlık hizmet sağlayıcılarından ödeme hizmeti kuruluşlarına kadar on finansal kuruluş türünü kapsayacak.

21/1992'ye Göre Ne Değişti?

62/2026 sayılı Finansal İşlemler Vergisi Yasası, 21/1992 sayılı Banka ve Sigorta İşlemleri Vergisi Yasasını 1 Ekim 2026 tarihinden başlayarak yürürlükten kaldırıyor (Madde 21(1) ve Madde 23). Oranların üçü aynen korundu: kambiyo işlemlerinde %0.1, sigorta işlemlerinde %5, diğer işlemlerde %3 (Madde 10(1)). Tek yeni oran, yurt içi bankalar arası mevduat işlemlerinde uygulanacak %1'dir. Merkez Bankası ile bankalar arasındaki reeskont işlemlerindeki %2, yurt dışı banka ve menkul değerler cüzdanı bakiyelerindeki %0.1 ve Merkez Bankasının döviz ve efektif piyasasındaki %0.05 oranları kaldırıldı. Kapsam on kuruluş türüne genişledi ve vergiyi doğuran olay yalnız tahsil anına bağlandı (Madde 8); beyan ve ödeme takvimi ise değişmedi (Madde 13).

Değişen unsurlar:

• Kapsam. 21/1992 sayılı Yasa vergiyi bankalar, sigorta şirketleri, banka kartları şirketleri, bankerler, kredi şirketleri ve yetkili müesseseler üzerinden kuruyordu (21/1992, Madde 4). 62/2026 sayılı Yasa vergiyi, Madde 2'de tanımlanan on finansal kuruluş türüne bağlıyor; "banker", "kredi şirketi" ve "yetkili müessese" kavramları yasa metninden çıkarıldı.
• Yeni oran. Yurt içi bankalar arası mevduat işlemlerinde matrahın %1'i (Madde 10(1)(C)). 21/1992 sayılı Yasada bu kalem yoktu.
• Kaldırılan oranlar. Merkez Bankası ile bankalar arasındaki reeskont işlemlerinde %2, yurt dışındaki bankalarda ve menkul değerler cüzdanında bulundurulan tutarlarda %0.1, Merkez Bankasının döviz ve efektif alım-satım piyasasında %0.05 (21/1992, Madde 12(1)(C), (D) ve (E)).
• Mevduatın %55 kuralı. Topladıkları mevduatın %55'ini ve daha azını KKTC'de plasman yapan bankaların, yurt dışındaki bankalarda ve menkul değerler cüzdanında tuttukları tutarlar üzerinden vergilendirilmesini öngören kurallar (21/1992, Madde 4(5) ve Madde 9(3)) yeni Yasada yer almıyor.
• Vergiyi doğuran olay. 21/1992 sayılı Yasada vergi, işlemin yapılması ya da bedelin nakden alınması veya hesaben kayda geçirilmesi anında doğuyor; işlemden önce bedel alınmışsa fatura veya benzer belgenin düzenlenmesi de vergiyi doğuruyordu (21/1992, Madde 8). 62/2026 sayılı Yasada tek ölçüt, paranın nakden veya hesaben alınması anıdır (Madde 8).
• Verginin müşteriden tahsili. Yükümlüler, ödemekle yükümlü oldukları vergi tutarını müşterilerinden işlem sırasında ayrıca talep ve tahsil eder (Madde 7). 21/1992 sayılı Yasada bu yönde açık bir kural bulunmuyordu.
• Kaldıraçlı alım-satım. "Kambiyo İşlemi" tanımı, kaldıraçlı alım-satım işlemlerini hariç tutuyor (Madde 2).
• Sigorta matrahı. Sigorta işlemlerinde matrah, poliçede yer alan prim tutarıdır; prim tutarının hesabında sigorta aracılarına komisyon ve benzer adlarla yapılan ödemeler indirim konusu yapılamaz (Madde 9(3)). 21/1992 sayılı Yasada bu kural yoktu.
• İptal indirimi. 21/1992 sayılı Yasa, sigorta şirketlerine iptal ettikleri sigorta işlemlerine ait miktarları indirme olanağı veriyordu (21/1992, Madde 9(5)). 62/2026 sayılı Yasa indirimi, iptal edilen sigorta işlemlerinin iptal döneminden sonrasına ait tutarları ile sınırlıyor ve iptal edilen faiz, komisyon ve ücretlere ait miktarları da kapsama alıyor (Madde 9(4)).
• Vergi sorumlusu. 21/1992 sayılı Yasa, Gelir ve Vergi Dairesine işleme taraf olanları verginin ödenmesinden sorumlu tutma yetkisi veriyordu (21/1992, Madde 7 ve Madde 18(2)). 62/2026 sayılı Yasada vergi sorumlusu kurumu yer almıyor.
• Emsal bedeli. Bedeli bulunmayan veya bilinmeyen işlemlerde matrahın emsal bedeli ya da emsal ücreti üzerinden saptanmasını öngören kural (21/1992, Madde 10) yeni Yasada yer almıyor.
• Yabancı para ve daire yetkileri. Yabancı para üzerinden yapılan işlemlerde işlem günündeki kurların esas alınmasını öngören kural (21/1992, Madde 11) ile Gelir ve Vergi Dairesinin kayba uğratılan vergiyi tahsil etme ve yapay işlemleri dikkate almama yetkilerini düzenleyen kural (21/1992, Madde 22) yeni Yasada yer almıyor; Yasa kurallarının uygulanmasında Vergi Usul Yasası kurallarına gönderme yapılıyor (Madde 20).
• İstisnalar. İstisna listesi on kalemden on beş kaleme çıktı; beş yeni istisna eklendi, iki kalemin kapsamı değiştirildi (Madde 6(1)).

Değişmeyen unsurlar:

• Kambiyo işlemlerinde %0.1 (binde bir), sigorta işlemlerinde %5 (yüzde beş) ve diğer işlemlerde %3 (yüzde üç) oranları (Madde 10(1); 21/1992, Madde 12(1)).
• Vergilendirme dönemi, faaliyet gösterilen takvim yılının birer aylık dönemleridir (Madde 11).
• Beyanname, ilgili vergilendirme dönemini izleyen ayın 15 (on beş)'inci gününün sonuna kadar Gelir ve Vergi Dairesine verilir; vergi de aynı süre içinde ödenir (Madde 13 ve Madde 17(1)).
• Vergiye bağlı işlemi olmayan kuruluşlar da beyanname vermek zorundadır (Madde 12(2)).
• Her yılın en geç Şubat ayı içerisinde, bir önceki yıl için ödenen vergilerin özetini gösteren yıllık bildirim verilir (Madde 13).
• Bakanlar Kurulunun oranları yarısına kadar indirme ve işlem türlerine göre farklılaştırma yetkisi (Madde 10(2)).
• Verginin gelir veya kurumlar vergisi matrahından gider olarak indirilebilmesi ve belge üzerinde gösterilmemişse indirilememesi (Madde 19(1)).
• Diğer yasalardaki vergi muaflık ve istisna kurallarının bu vergi bakımından geçersizliği; uluslararası antlaşma kurallarının saklı tutulması (Madde 6(2)).
• Süresinde ödenmeyen verginin Kamu Alacaklarının Tahsili Usulü Yasası uyarınca gecikme zammı ile birlikte tahsili (Madde 17(2)).

Kimler Finansal Kuruluş Sayılıyor?

62/2026 sayılı Finansal İşlemler Vergisi Yasası uyarınca verginin yükümlüsü finansal kuruluşlardır (Madde 7) ve Yasa, finansal kuruluşlar ile müşterilerini kapsar (Madde 4). Madde 2'deki tanım kapalı bir liste veriyor: bankalar, sigorta ve reasürans şirketleri, faktoring şirketleri, finansman şirketleri, foreks kuruluşları, kripto varlık hizmet sağlayıcıları, ödeme hizmeti kuruluşları, elektronik para kuruluşları, menkul kıymet aracı kuruluşları ve döviz büroları. Bu on türden sekizi vergiye ilk kez açıkça bağlanıyor. "Banka" tanımı, mevduat kabulü ile kredi işlemi yapan kooperatifleri, KKTC Kalkınma Bankasını ve KKTC Merkez Bankasını da kapsıyor (Madde 2). Vergi, işlem sırasında müşteriden ayrıca talep ve tahsil edilir (Madde 7).

• Bankalar — KKTC Bankacılık Yasası altında izin alarak faaliyet gösteren bankalar, Kooperatif Şirketler Yasası uyarınca kurulmuş olup mevduat kabulü ile kredi işlemi yapan kooperatifler, KKTC Kalkınma Bankası ve KKTC Merkez Bankası (Madde 2).
• Sigorta ve reasürans şirketleri — KKTC'de kurulmuş şirketler ile yabancı ülkelerdeki sigorta ve reasürans şirketlerinin KKTC'deki şubeleri (Madde 2).
• Faktoring şirketleri — Finansal Kiralama, Faktoring ve Finansman Şirketleri ile Tefeciliğin Önlenmesine İlişkin Yasa altında bu adla kurulan şirketler (Madde 2).
• Finansman şirketleri — aynı Yasa altında bu adla kurulan şirketler (Madde 2).
• Foreks kuruluşları — elektronik ortamda oluşturulmuş bir platformda, yatırılan teminat tutarı karşılığında her türlü döviz, kıymetli maden ve diğer varlıkların kaldıraçlı alım-satımını sağlayan gerçek ve tüzel kişiler (Madde 2).
• Kripto varlık hizmet sağlayıcıları — kripto varlıkların alım-satımına veya transferine aracılık eden, kripto varlıkları muhafaza eden ve/veya kripto varlık ihraç eden gerçek veya tüzel kişiler (Madde 2).
• Ödeme hizmeti kuruluşları — para transferi ve fatura ödeme hizmeti ile iştigal eden gerçek ve tüzel kişiler ile banka kartları şirketleri (Madde 2).
• Elektronik para kuruluşları — kabul edilen fon karşılığında, ödeme işlemlerini gerçekleştirmek için kullanılan araçları ihraç eden gerçek ve tüzel kişiler (Madde 2).
• Menkul kıymet aracı kuruluşları — menkul kıymetlerin alım-satımına aracılık eden gerçek ve tüzel kişiler (Madde 2).
• Döviz büroları — münhasıran döviz alımı ve satımı ile iştigal eden ve Para ve Kambiyo Yasası altında "Döviz Bürosu Lisansı" almış olan tüzel kişiler (Madde 2).

Vergi Oranları Ne Olacak?

Bakanlar Kurulu bu oranları yarısına kadar indirmeye ve işlem türlerine göre farklılaştırmaya yetkilidir (Madde 10(2)); Yasa oranların artırılması yönünde yetki vermiyor.

Vergi Ne Zaman Doğuyor?

Finansal kuruluşların kendi lehlerine, yurt içinden veya yurt dışından nakden veya hesaben aldıkları paralar vergiye bağlıdır; işlemin finansal işlem olması koşul değildir (Madde 5(1)). Vergiyi doğuran olay, paranın alınması anında oluşur (Madde 8). Yani işlemin yapılmış ya da faturanın düzenlenmiş olması tek başına vergi doğurmuyor.

• Vergilendirilmiş ve hesaben alınmış paraların sonradan nakden ödenmesi halinde ayrıca vergilendirme yapılmaz (Madde 5(2)).
• Kambiyo işlemlerinde matrah, döviz ve efektif satış tutarıdır; satış bedelinin alış bedelinin üzerinde olup olmaması veya bu satıştan lehe bir para kalıp kalmaması matrahın oluşmasına engel değildir (Madde 9(2)).
• Sigorta işlemlerinde matrah, poliçedeki prim tutarıdır; sigorta aracılarına komisyon ve benzer adlar altında yapılan ödemeler prim tutarından indirilemez (Madde 9(3)).
• İptal edilen sigorta işlemlerine ait miktarların iptal döneminden sonrasına ait tutarları ile iptal edilen faiz, komisyon ve ücretlere ait miktarlar, ilgili dönemin matrahından indirilebilir; indirim, Gelir ve Vergi Dairesinin isteyeceği bilgi ve belgelerin verilmesi koşuluna bağlıdır (Madde 9(4)).
• Vergi matrahından gider ve vergi adı altında indirim yapılamaz (Madde 9(5)).

Hangi İşlemler İstisna?

Madde 6(1) on beş istisna kalemi sayıyor; bunlardan beşi — (D), (E), (J), (K) ve (L) — 21/1992 sayılı Yasada bulunmayan yeni istisnalardır:

• (A) Merkezleri KKTC'de bulunan bankaların, KKTC'deki kendi şubeleriyle ve şubelerin de birbirleriyle yaptıkları işlemler dolayısıyla tahakkuk eden paralar.
• (B) Merkezleri KKTC dışında bulunan bankaların, KKTC'de mevcut şubelerinin birbirleriyle yaptıkları işlemler dolayısıyla tahakkuk eden paralar.
• (C) Devlet İç Borçlanma Senetleri ve KKTC Kalkınma Bankası tahvillerinin faizleri.
• (Ç) Finansal kuruluşların sermayelerine iştirak ettikleri finansal kuruluşların, bu Yasaya göre vergiye bağlı işlemlerinden oluşan karları.
• (D) Bankaların müşterileri nam ve hesabına başka kişi veya kuruluşlara yaptırdıkları hizmetler mukabili olarak aldıkları ve aynen mezkur kişi veya kuruluşlara ödedikleri paralar.
• (E) Bankalar ile döviz bürolarının kendi aralarında veya birbirleri ile yaptıkları kambiyo işlemleri.
• (F) Mükerrer sigorta işlemleri ile retrosesyon işlemleri ve hayat sigortası işlemleri dolayısıyla alınan prim, komisyon ve sair paralar.
• (G) Finansal kuruluşların sermayelerine iştirak ettikleri sınai işletmelerden elde ettikleri kar payları.
• (Ğ) Biçilmemiş veya toplanmamış her türlü tarım ürünlerinin sigortası ile tarım hayvanları için akdedilen sigortalar dolayısıyla alınan paralar.
• (H) Kurumlar Vergisi Yasası uyarınca kurumlar vergisinden istisna tutulmuş, kredi şirketi statüsündeki kooperatiflere, Kooperatif Merkez Bankası tarafından tahakkuk ettirilen faiz ve sair paralar.
• (I) Bankaların, KKTC Merkez Bankası ile yapmış olduğu işlemler dolayısıyla tahakkuk eden paralar.
• (İ) Hazinenin taşınır veya taşınmaz mallarının sigorta ettirilmesinden dolayı alınan paralar.
• (J) Arbitraj işlemleri.
• (K) Bankalar ve döviz bürolarının Hazine ve yurt dışında kurulu bankalar ile yaptıkları kambiyo işlemleri.
• (L) Bankalarca Devlet kefaleti ile kullandırılan kredilerin Maliye İşleriyle Görevli Bakanlıkça ödenen faizleri.

Kapsamı yeniden çizilen iki kalem:

• 21/1992 sayılı Yasa, özel yasalarla her türlü vergiden istisna tutulan senetlerin ve tahvillerin faiz, temettü ve ikramiyelerini istisna tutuyordu (21/1992, Madde 5(1)(C)). Yeni (C) bendi istisnayı, Devlet İç Borçlanma Senetleri ile KKTC Kalkınma Bankası tahvillerinin faizleriyle sınırlıyor.
• Eski (H) bendi Merkez Bankasının oluşturduğu piyasalarda yapılan işlemleri istisna tutuyordu (21/1992, Madde 5(1)(H)). Yeni (I) bendi istisnayı, bankaların Merkez Bankası ile yaptığı işlemler olarak tanımlıyor.

Beyan, Ödeme ve Belgelendirme

Beyanname, dönemi izleyen ayın 15 (on beş)'inci gününün sonuna kadar Gelir ve Vergi Dairesine verilir ve vergi aynı süre içinde ödenir (Madde 11, Madde 13, Madde 17(1)). İlk vergilendirme dönemi Ekim 2026, ilk beyanname ve ödeme tarihi 15 Kasım 2026'dır.

• Vergi, finansal kuruluşların yazılı beyanı üzerine, bağlı bulundukları Gelir ve Vergi Dairesince ve finansal kuruluşlar adına tarh edilir (Madde 12(1), Madde 15 ve Madde 16); Yasa kurallarının uygulanmasında yürürlükteki Vergi Usul Yasası kuralları geçerlidir (Madde 20).
• Vergiye bağlı işlemi olmayan finansal kuruluşlar da beyanname vermek zorundadır (Madde 12(2)).
• Her yılın en geç Şubat ayı içerisinde, bir önceki yıl için ödenen vergilerin özetini gösteren yıllık bildirim verilir (Madde 13).
• Tahsil edilen vergi defter kayıtlarında gösterilir, kayıtlar verginin hesaplanmasına ve denetimine olanak verecek şekilde düzenlenir ve vergi, düzenlenen fatura veya benzer belgelerde ayrıca gösterilir (Madde 18).
• Vergiye bağlı işlemler, muhatabının ticari, sınai, mesleki veya tarımsal faaliyetleri ile ilgili ise ödenen verginin ilgili kısmı gelir veya kurumlar vergisi matrahından gider olarak indirilebilir. Ancak vergi, işlemle ilgili belge üzerinde gösterilmemişse indirim olarak kabul edilmez (Madde 19(1)).
• Vergi, bu indirim dışında başka hiçbir vergi türünden indirilemez veya mahsup edilemez; tahsil edilen ve ödenen vergilerin birbirine mahsubu yapılamaz (Madde 19(2) ve Madde 19(3)).

Uygulamada Ne Anlama Geliyor?

Uygulamada bu, verginin tahsilat anına bağlanması anlamına geliyor: kuruluşun kendi lehine aldığı her para matraha giriyor.

Bankalar için: yurt içi bankalar arası mevduat işlemlerinde %1'lik yeni bir yük doğuyor; mevduatın %55'ine bağlı yurt dışı varlık vergilemesi ile yurt dışı bakiyelerdeki %0.1 ise kaldırıldı.

Sigorta ve reasürans şirketleri için: oran %5'te kaldı; matrah poliçedeki prim tutarıdır ve aracı komisyonları bu tutardan düşülemez (Madde 9(3)).

Kripto varlık hizmet sağlayıcıları ve ödeme hizmeti kuruluşları için: ilk kez kapsam içindeler; komisyon ve ücret tahsilatları %3 oranına tabi (Madde 10(1)(Ç)).

Faktoring ve finansman şirketleri için: faiz, komisyon ve ücret tahsilatları da %3 kapsamında.

Döviz büroları ve foreks kuruluşları için: kambiyo %0.1'de kalıyor; kaldıraçlı alım-satım ise "Kambiyo İşlemi" tanımı dışında bırakıldığından (Madde 2) %3 kapsamına giriyor.

Henüz Netleşmeyen Noktalar

Uygulamada açıklığa kavuşmamış üç nokta var:

• Beyannamelerin şekli ve içeriği Gelir ve Vergi Dairesince belirlenir (Madde 14); yeni Yasaya ait beyanname formu henüz yayımlanmamıştır. 
• Diğer yasalarda Banka ve Sigorta İşlemleri Vergisi Yasasına yapılan atıflar bu Yasaya yapılmış sayılır (Madde 21(3)). Kapsam on kuruluş türüne genişlediğinden, bu kuralın diğer vergi yasalarındaki ve özellikle katma değer vergisi uygulamasındaki sonuçları henüz netleşmemiştir.

Yürürlük öncesine ilişkin iki geçiş kuralı da var:

• Yürürlük tarihine kadar Banka ve Sigorta İşlemleri Vergisi Yasası tahtındaki yükümlülüğünü yerine getirmeyen finansal kuruluşlar hakkında Gelir ve Vergi Dairesi geriye dönük resen veya ikmalen vergi tarh işlemlerini ivedilikle yapar; bu süre zarfında eski Yasanın ilgili kuralları yürürlükte kalmaya devam eder (Madde 21(1)).
• Devlet kefaletindeki kamu kredilerine ilişkin olarak Kıbrıs Türk Kooperatif Merkez Bankası Ltd.'den 2016, 2017 ve 2018 yıllarına ait herhangi bir vergi aslı, faiz, ceza veya fer'i alacak tahakkuk ettirilemez ve tahsil edilemez (Geçici Madde 1).

Bu düzenlemenin işletmenize etkisini görüşmek için N.Akman & Co. ile iletişime geçebilirsiniz.